App gaat vrijwilliger helpen om veilig te werken

Vanaf augustus is er een gratis webapp, speciaal voor coördinatoren van vrijwilligersgroepen die in het landschap werken. De webapp gaat ervoor zorgen dat vrijwilligers zo veilig mogelijk hun werk kunnen doen. Het mooie is: hij wordt gemaakt door twee ontwikkelaars, die in hun vrije tijd zelf als vrijwilliger in de natuur werken: Aleid van der Kolk en Jaap Overbeek. Zij kunnen er van meerdere kanten alles over vertellen.  

Wat voor app wordt het?

Aleid: “Het wordt een combinatie van een website en een webapp. Het is geen gewone app die je in de appstore vindt; de inloggegevens krijg je via jouw koepelorgansatie. Op de website vind je keuzemenu’s met de risico’s van het werk dat de vrijwilligersgroep gaat doen, plus de maatregelen die je kunt nemen om die risico’s te beheersen. De keuzemenu’s vul je in, dat gaat vrij snel. De eerste keer kost dit vijftien minuten, daarna kun je de werkdag deels kopiëren. Zo kun je als coördinator heel eenvoudig de instructies voor je groep maken. In de webapp staan de gegevens die je in het veld nodig hebt. Die kun je gewoon op je mobiel bekijken. Een last minute risicoanalyse, bijvoorbeeld. Dat is een korte risicobeoordeling die je uitvoert vlak voordat je aan een klus begint. En natuurlijk de relevante noodnummers.” 

Voor wie is de app bestemd? 

Jaap: “Voor de coördinatoren van de vrijwilligersgroepen. Dat zijn groepen die wilgen knotten, ervoor zorgen dat de heide niet dichtgroeit, houtwallen snoeien en waterpoelen schoonhouden. Sommige groepen doen meerdere werkzaamheden, maar er zijn bijvoorbeeld ook hoogstambrigades die zich puur richten op het behoud van hoogstamfruitbomen door ze goed te snoeien. En klompenpadwerkgroepen die wandelroutes bijsnoeien en maaien. Stigas heeft besloten de app speciaal voor coördinatoren te ontwikkelen, omdat zij medeverantwoordelijk zijn voor de veiligheid tijdens de werkdag. Als de app een succes is, kan er eenvoudig een aanvulling komen die toegankelijk is voor vrijwilligers.” 

Waarom is er behoefte aan? 

Aleid: “Vrijwilligers gebruiken vaak scherp gereedschap, denk aan zagen, spaden en soms motorzagen. Ze klimmen met een ladder in bomen en werken op hoogte. Dat geeft risico’s: iemand kan in zijn hand zagen, een tak op zijn hoofd krijgen en van een ladder vallen. Ze doen dit werk niet dagelijks, dus het is goed als ze zich bewust worden van de risico’s. Als er toch een ongelukje gebeurt, wil je het nummer van de huisartsenpost bij de hand hebben. Die moet je bij de voorbereiding handmatig invullen, maar kun je daarna voor elke werkdag kopiëren. En mocht het ernstiger zijn, dan moet je aan de hulpdiensten exact kunnen doorgeven naar welke locatie ze moeten komen. In de natuur heb je immers geen postcodes die je eenvoudig kunt doorgeven. De coördinaten van je locatie staan dan in je app. Dit is een belangrijke aanvulling op de app die 112 zelf heeft; de hulpdiensten kunnen namelijk niet altijd tot de werkplek zelf komen, in verband met bijvoorbeeld smalle bospaden en slagbomen.”

Wie gaan er allemaal van profiteren?

Jaap: “Voor de coördinator van een vrijwilligersgroep wordt het eenvoudiger om in kaart te brengen welke risico’s er zijn en welke maatregelen daarbij horen. Voor de belangrijkste werkzaamheden zijn de risico’s zelfs al vastgesteld; ze staan allemaal  in de webapp. De vrijwilligers profiteren van een duidelijkere instructie en van een snellere hulpverlening als er iets misgaat.” 

Wanneer is de app beschikbaar?

Aleid: “Vanaf juni hebben we de app getest in een klein aantal groepen en vanaf augustus is hij voor alle vrijwilligersgroepen beschikbaar.” 


Jullie werken zelf ook als vrijwilliger in de natuur. Aleid als coördinator, Jaap als vrijwilliger. Bij welke organisatie?

Jaap: “Bij Landschapsbeheer Zuidwest Veluwe. Elke maand organiseren we twee werkdagen in de omgeving van Wageningen en Ede. Voor ons werk maken we lesmateriaal en informatiesystemen op het gebied van groen, landbouw en voeding. Het is in dit project heel leuk om werk en hobby combineren.”

Aleid: “Wij werken jaarlijks op wel vijftien verschillende locaties, waar we verschillende werkzaamheden verrichten. Als coördinator gaat het mij tijd schelen om niet meer voor elke werkdag bij elkaar te zoeken wat de risico’s en maatregelen zijn, welke instructie ik moet geven en wat de noodgegevens zijn. Met wat klikken vooraf heb ik die nu in mijn webapp staan. En ik kan die volgend jaar makkelijk kopiëren. Bovendien hoef ik niet meer bang te zijn dat ik instructies vergeet. En ik kan eenvoudiger nieuwe coördinatoren inwerken en taken verdelen.” 

Hebben jullie zelf wel eens een ongeluk meegemaakt tijdens het vrijwilligerswerk?

Aleid: “Het gebeurt gelukkig niet vaak, maar het blijft opletten. We werken soms met onervaren mensen en die kunnen het werk niet goed inschatten. Laatst waren er twee jongens, een was een wilg aan het knotten en de ander stond onder de boom om de takken op te vangen. Dat is gevaarlijk;  zo’n tak is zwaar en je weet niet precies waar hij valt. Dan moet je als coördinator een goede instructie geven en ook tijdens de werkdag goed opletten: wat doen de mensen en hoe doen ze het? Op momenten van nood is het fijn dat alle gegevens bijeen staan in de app. Verder helpt de app vooral met bewustwording vooraf en checks en instructie tijdens de werkdag. Natuurlijk heeft een ervaren coördinator de app minder nodig, maar hij kan in ieder geval bij calamiteiten achteraf  laten zien dat alle voorzorgsmaatregelen wel genomen zijn.” 

Helpt jullie vrijwilligerswerk bij het maken van de app: wat wil je er absoluut wel en wat wil je er echt niet in? 

Aleid:  “Wij bepalen natuurlijk niet wat er in komt, dat coördineert Stigas samen met de professionals uit de bos- en natuursector. De voorwaarden aan de webapp  zijn opgesteld door een werkgroep van Stigas, LandschappenNL en diverse organisaties die werken met vrijwilligersgroepen zoals Staatbosbeheer, Natuurmonumenten en provinciale organisaties voor landschapsbeheer. De webapp is gebaseerd op werkdagformulieren die al door vrijwilligers worden gebruikt, maar het invullen daarvan kostte veel moeite. De nieuwe webapp maakt dat makkelijker en zal naar verwachting door meer groepen gebruikt worden om de risico’s bij het vrijwilligerswerk te beperken.

Jaap: “Wij doen vooral ons best om het praktisch te houden. Het is niet de bedoeling om meer papierwerk te creëren, maar om coördinatoren bewust te maken wat ze allemaal moeten regelen. Een checklist op je mobiel bekijken als je start met het werk is handig. En een lijstje met de instructies die je moet geven, dan kun je niets vergeten. En als je vaak op dezelfde locatie werkt, wil je natuurlijk niet elke keer die gegevens opnieuw invullen, die kopieer je dan gewoon. Zo wordt het aantrekkelijk om de app te gebruiken.”